Jeśli osoba posiada obywatelstwo inne niż polskie, konieczne jest przedłożenie przez taką osobę zaświadczenia o niekaralności z właściwego dla jej kraju obywatelstwa rejestru lub złożenie stosownego oświadczenia, jeśli rejestr taki nie jest w nim prowadzony. Ta zasada obowiązuje także osoby, które zamieszkiwały w ciągu ostatnich 20 lat na terenie innego kraju niż Polska. Takie oświadczenie składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.
Co to znaczy, że ktoś zamieszkiwał za granicą?
Pojęcie to nie zostało zdefiniowane w ustawie, toteż w braku szczegółowych regulacji należy je wykładać w zgodzie z przepisami dotyczącymi miejsca zamieszkania, przy uwzględnieniu celu art. 22 ust. 5 Ustawy.
Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
W jaki sposób dokumentować uzyskanie informacji o obywatelstwie i zamieszkiwaniu za granicą?
Art. 21ust. 5 i 7 Ustawy nie precyzują formy oświadczeń, o których tam mowa i nie zawiera przepisów szczegółowo regulujących treść oświadczenia.
Zakładając wobec tego spójność systemu prawa należałoby uznać, że zastosowanie znajduje ogólna reguła wyrażona przez art. 60 Kodeksu cywilnego - z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli). Z przepisów Ustawy jasno wynika, że karalne jest także niedopełnienie obowiązków w zakresie uzyskania zaświadczenia z KRK, zaświadczenia, o którym mowa w art. 21 ust. 4 czy też oświadczeń, o których mowa w art. 21 ust. 5 i 7 – por. art. 23 ust. 3 Ustawy. Wobec tego nie rekomendujemy, aby oświadczenia, o których mowa wart. 21ust. 5 i 7 składane były w formie ustnej. Rekomendujemy, by była to forma pisemne (podpis własnoręczny) względnie forma elektroniczna (zrównana z pisemną – kwalifikowany odpis elektroniczny). Nie jest wystarczające przesłanie treści oświadczenia w mailu.
Przykładowy wzór oświadczenia, które może być zebrane w sytuacji weryfikacji obywatelstwa wolontariusza/pracownika:
Jak można uzyskać informację z rejestrów karnych państw Unii Europejskiej oraz Wielkiej Brytanii?
Jeśli osoba podlegająca obowiązkowi weryfikacji posiada obywatelstwo RP lub innego państwa członkowskiego UE oraz jeśli mieszka/mieszkała w jednym z tych państw, przysługuje jej prawo do złożenia do KRK wniosku o informację zawartą w rejestrze karnym innego państwa UE.
Treść informacji udzielonej przez rejestr karny państwa członkowskiego UE lub jej ewentualny brak uzależniony jest od wewnętrznych regulacji prawnych tego państwa członkowskiego.
W związku z wyjściem Wielkiej Brytanii z UE, KRK nie pośredniczy w uzyskiwaniu informacji z rejestru brytyjskiego w przypadku wniosków składanych przez obywateli innych krajów niż Wielkiej Brytanii. Więcej informacji można znaleźć na stronie KRK w zakładce: Uzyskiwanie informacji za pośrednictwem systemu informatycznego ECRIS – Krajowy Rejestr Karny – Portal Gov.pl (www.gov.pl).
Weryfikacja obcojęzycznych zaświadczeń z Rejestrów
Zgodnie z opinią radcy prawnego ZHP, należy oczekiwać tłumaczenia przysięgłego dokumentów przedstawianych w językach obcych, dotyczących rejestrów zagranicznych.
Co powinno zawierać oświadczenie osoby, w której kraju obywatelstwa lub zamieszkiwania nie jest prowadzony rejestr karny?
W takiej sytuacji osoba składa oświadczenie o tym fakcie wraz z oświadczeniem, że nie była prawomocnie skazana w tym państwie za czyny zabronione odpowiadające przestępstwom określonym w rozdziale XIX i XXV Kodeksu karnego, w art. 189a i art. 207 Kodeksu karnego oraz w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii oraz nie wydano wobec niej innego orzeczenia, w którym stwierdzono, iż dopuściła się takich czynów zabronionych, oraz że nie ma obowiązku wynikającego z orzeczenia sądu, innego uprawnionego organu lub ustawy stosowania się do zakazu zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, wypoczynkiem, leczeniem, świadczeniem porad psychologicznych, rozwojem duchowym, uprawianiem sportu lub realizacją innych zainteresowań przez małoletnich, lub z opieką nad nimi.
Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.
